Akdeniz Diyeti, genellikle Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerin beslenme şekli olup, birçok çalışma tarafından sağlıklı beslenme örneği olarak kabul edilmiştir. Bu diyetin çeşitli kronik hastalıkları azalttığı ve yaşam kalitesini artırdığı ifade edilmiştir. Akdeniz Diyeti’nin, kalp damar hastalıklarından koruyucu olduğu ve ayrıca Tip 2 diyabet, obezite ve kanser riskini azalttığı belirtilmektedir. Yaşam süresinin uzamasıyla ilişkilendirilen Akdeniz Diyeti’nin, kanser gibi hastalıklara bağlı ölümleri %10-20 oranında azalttığı tespit edilmiştir.
Akdeniz Diyeti, sağlığın korunmasında ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli katkılar sağlamaktadır. Diyetin genel özelliklerine bakıldığında, zeytinyağının temel yağ olarak kabul edilip yoğun bir şekilde tüketilmesi; sebze, meyve, tam tahıllar, kurubaklagiller ve sert kabuklu kuruyemişlerin bolca tüketilmesi; orta düzeyde süt ve süt ürünleri, balık, yumurta, tavuk gibi kümes hayvanlarının tüketilmesi ve düşük sıklıkta kırmızı et tüketilmesi önerilmektedir. Ayrıca yemeklerle birlikte ılımlı miktarda alkol tüketimi de bu beslenme tarzında yer almaktadır.
Her gün tüketilmesi önerilen besinler arasında tahıllar, sebze ve meyveler, az yağlı tercih edilen süt ürünleri, baharatlar, otlar, zeytin, sert kabuklular, ılımlı düzeyde şarap tüketimi ve özellikle sızma zeytinyağının ana yağ kaynağı olarak kullanılması yer almaktadır. Haftalık olarak tüketilmesi önerilen besinler arasında ise balık, yumurta, kırmızı et (iki porsiyondan az), kurubaklagiller ve patates bulunmaktadır. Ara sıra tüketilmesi gereken besinler arasında ise şeker, pasta, pastane ürünleri ve yağlı besinler yer almaktadır.
Tam tahıl kaynaklarından günde ortalama 8 porsiyon, sebzelerden günde ortalama 2-3 porsiyon, meyvelerden günde ortalama 4-6 porsiyon, zeytinyağından günde ortalama 25-50 ml kadar, balıktan ise haftada 4-5 porsiyon tüketilmesi önerilmektedir. Ayrıca, Türkiye Beslenme Rehberi’nde (TÜBER, 2015), Akdeniz Diyeti’nin zengin miktarda sebze ve meyve içermesi ve zeytinyağını merkeze alan bir yaklaşım izlemesiyle yüksek antioksidan kapasiteye sahip olduğu bildirilmiştir. Diyetin içeriğindeki polifenollerin, sağlıklı bir yaşam tarzını destekleyerek bulaşıcı olmayan kronik rahatsızlıkların tedavisinde ve bu hastalıklardan korunmada olumlu etkiler gösterebileceği belirtilmiştir.
Kaynakça
– El Rhazi K., Nejjari C., Romaguera D., ve diğ. (2012). Adherence to a Mediterranean diet in Morocco and its correlates: cross-sectional analysis of a sample of the adult Moroccan population. BMC Public Health, 12:345.
– Keys A. Mediterranean diet and public health: personal reflections. Am J Clin Nutr 1995;61:1321-1323.
– Barbaros, B. (2015). Yüksek, Orta ve Düşük Akdeniz Diyeti Uyumu Olan Bireylerde Oksidatif Stres ve Total Antioksidan Kapasitenin Belirlenmesi (Master’s thesis, Eastern Mediterranean University EMU).
– Barbaros, B., & Kabaran, S. (2014). Akdeniz Diyeti Ve Sağlığı Koruyucu Etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi, 42(2), 140-147.
– Bach-Faig, A., Berry, E. M., Lairon, D., Reguant, J., Trichopoulou, A., Dernini, S., … ve Serra-Majem, L. (2011). Mediterranean diet pyramid today. Science and cultural updates. Public health nutrition, 14(12A), 2274-2284.
– Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER). (2015). Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları.
